(Α` ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

Ανάκληση διορισμού υπαλλήλου  Ο.Τ.Α. Νόθευση εγγράφου. Μη νόμιμη ή αχρεώστητη καταβολή αποδοχών στον υπηρετούντα υπάλληλο. Αρχή της αναλογικότητας. Ανάκτηση των καταβληθεισών αποδοχών σε παρανόμως προσληφθέντα υπάλληλο. Επιβολή καταλογιστικής πράξης εις βάρος του αναιρεσείοντος υπαλλήλου. Απαιτείται κατά τον καταλογισμό να συνεκτιμάται η ένταση της παραβίασης της αρχής αξιοκρατίας ή η έκταση του πταίσματος του καταλογιζόμενου, η επάρκεια κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, ο χρόνος που διανύθηκε στην υπηρεσία, το καθεστώς ευθύνης του αναιρεσείοντος ως υπαλλήλου και η εγκυρότητα των πράξεων που εξέδωσε, το τυχόν συντρέχον πταίσμα της διοίκησης, η οποία δεν ήλεγξε εγκαίρως τα προσκομισθέντα των τυπικών προσόντων δικαιολογητικά, το ύψος του καταλογισθέντος ποσού, η παροχή εκ μέρους του δημοτικού υπαλλήλου ίσης αξίας υπηρεσιών ή εργασιών για τις οποίες ο ίδιος δεν έχει άλλο τρόπο να αποζημιωθεί και η ύπαρξη πραγματικής ζημίας στη δημοσιονομική διαχείριση ή ο επερχόμενος πλουτισμός του Δημοσίου σε βάρος της περιουσίας του υπαλλήλου. Δέχεται την αίτηση. Αναιρεί τη 1452/2017 ΕΣ   VII Τμήματος .

Απόφαση 768/2021
ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 5 Δεκεμβρίου 2018, με την εξής σύνθεση: Ανδρονίκη Θεοτοκάτου, Πρόεδρος, Ιωάννης Σαρμάς, Σωτηρία Ντούνη, Μαρία Βλαχάκη, Αγγελική Μαυρουδή, Κωνσταντίνος Κωστόπουλος και Μαρία Αθανασοπούλου, Αντιπρόεδροι, Βασιλική Ανδρεοπούλου, Σταμάτιος Πουλής, Κωνσταντίνα Ζώη, Δημήτριος Πέππας, Δέσποινα Καββαδία – Κωνσταντάρα, Αγγελική Μυλωνά, Γεωργία Τζομάκα, Βιργινία Σκεύη, Βασιλική Σοφιανού, Αγγελική Πανουτσακοπούλου, Δέσποινα Τζούμα, Βασιλική Προβίδη, Κωνσταντίνος Παραθύρας, Ασημίνα Σακελλαρίου, Αργυρώ Μαυρομμάτη, Ευαγγελία Σεραφή, Κωνσταντίνος Κρέπης, Ειρήνη Κατσικέρη, Γεωργία Παπαναγοπούλου, Νικολέτα Ρένεση, Αικατερίνη Μποκώρου και Αντιγόνη Στίνη, Σύμβουλοι. Γραμματέας η Ελένη Αυγουστόγλου.

Γενικός Επίτροπος Επικρατείας: Αντώνιος Νικητάκης, Επίτροπος Επικρατείας, κωλυομένης της Γενικής Επιτρόπου της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, Χρυσούλας Καραμαδούκη.

Για να δικάσει την από 20.11.2017 (………../22.11.2017) αίτηση αναιρέσεως του …….. του …, κατοίκου … (οδός …), ο οποίος παραστάθηκε δια δηλώσεως του άρθρου 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας της πληρεξουσίας του δικηγόρου Όλγας Συρροθανάση (ΑΜ/ΔΣΑ 24506),

κατά του Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομικών, ο οποίος παραστάθηκε δια του Νομικού Συμβούλου του Κράτους Νικολάου Καραγιώργη και κατά του πρωτοβάθμιου Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επωνυμία «Δήμος .», που εδρεύει στην . (οδός . .) και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Δήμαρχο αυτού, ο οποίος παραστάθηκε δια της πληρεξουσίας του δικηγόρου .. .. (ΑΜ/ΔΣ Πειραιά .).

Με την αίτηση αυτή επιδιώκεται η αναίρεση της 1452/2017 απόφασης του VII Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Κατά τη συζήτηση που ακολούθησε το Δικαστήριο άκουσε:

Τον εκπρόσωπο του Ελληνικού Δημοσίου, ο οποίος ζήτησε την απόρριψη της αίτησης.

Την πληρεξούσια δικηγόρο του Δήμου .., η οποία ζήτησε την απόρριψη της αίτησης. Και

Τον Επίτροπο της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, ο οποίος ανέπτυξε την από 5.12.2018 έγγραφη γνώμη του και πρότεινε την παραδοχή αυτής.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη, με παρόντες τους Δικαστές που έλαβαν μέρος στη συζήτηση της υπόθεσης, εκτός από την Πρόεδρο Ανδρονίκη Θεοτοκάτου, που αποχώρησε από την υπηρεσία λόγω συμπληρώσεως τεσσάρων ετών θητείας στη θέση αυτή, και τους Συμβούλους Βασιλική Ανδρεοπούλου, Δημήτριο Πέππα και Αργυρώ Μαυρομμάτη, που είχαν κώλυμα (άρθρα 11 παρ. 2 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013 και 78 παρ. 2 του π.δ/τος 1225/1981).

Άκουσε την εισήγηση της Συμβούλου Ευαγγελίας Σεραφή και αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα

Σκέφθηκε κατά τον νόμο

  1. Για την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως κατά της 1452/2017 απόφασης του VII Τμήματος έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο των 685,30 ευρώ (βλ. το με κωδικό πληρωμής ………………. έντυπο ηλεκτρονικού παραβόλου) σύμφωνα με την περίπτωση δ` της παραγράφου 3 του άρθρου 73 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013 (φ. 52 Α`) Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο.
  2. Η αίτηση αυτή έχει ασκηθεί εμπροθέσμως και κατά τα λοιπά νομοτύπως. Επομένως, είναι τυπικά δεκτή και πρέπει να εξετασθεί περαιτέρω ως προς τη βασιμότητα των προβαλλομένων δι` αυτής λόγων.
  3. Επί των προβαλλομένων με την αίτηση αναιρέσεως λόγων υποβλήθηκε νομίμως το από 5.12.2018 υπόμνημα από τον Δήμο ….
  4. Με την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε η έφεση του αναιρεσείοντος κατά της 112/21.1.2014 απόφασης του Δημάρχου ., με την οποία καταλογίσθηκε σε βάρος του το ποσό των 68.530,00 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στις αποδοχές που έλαβε κατά το χρονικό διάστημα από τον Οκτώβριο του έτους 2008 έως και τον Νοέμβριο του έτους 2013, συνεπεία ανακλήσεως του διορισμού του επειδή τα προσκομισθέντα υπ` αυτού δικαιολογητικά (άδεια οδήγησης και πιστοποιητικό ικανότητας στην αγγλική γλώσσα) ήταν πλαστά.
  5. Με την απόφαση αυτή, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του, το Τμήμα δέχθηκε τα ακόλουθα: Με την …………./23.8.2006 Προκήρυξη του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Αττικής προκηρύχθηκε διαγωνισμός για την πλήρωση κενών οργανικών θέσεων δημοτικών αστυνομικών.
    Στην Προκήρυξη αυτή ορίσθηκε ότι οι υποψήφιοι δημοτικοί αστυνομικοί έπρεπε να ήταν κάτοχοι ερασιτεχνικής άδειας οδήγησης αυτοκινήτου ή δίκυκλης μηχανής τουλάχιστον 50 κυβικών εκατοστών και να είχαν γνώση τουλάχιστον μίας ξένης γλώσσας, μεταξύ των οποίων και η αγγλική, σε επίπεδο τουλάχιστον «καλά», το οποίο να βεβαιωνόταν με το πιστοποιητικό ικανότητας TOEIC (Test of English for International Communication), με βαθμολογία μεγαλύτερη των 505 μονάδων. Ο αναιρεσείων συμμετείχε στον ως άνω διαγωνισμό και προς απόδειξη των τυπικών του προσόντων στην οδήγηση και την αγγλική γλώσσα υπέβαλε την …/31.3.2003 άδεια οδήγησης για τις κατηγορίες οχημάτων Α (μοτοσυκλέτα), Β1 (τρίκυκλο) και Β (οχήματα μέχρι 3.500 κιλά) καθώς και το από 19.11.2004 πιστοποιητικό ικανότητας TOEIC με βαθμολογία 530 μονάδες. Με την …/ 2008 απόφαση του Δημάρχου … (φ. … Γ`/ 2008) ο ίδιος διορίσθηκε, ως επιτυχών στον διαγωνισμό, στον Δήμο ….. σε κενή οργανική θέση Ειδικού Προσωπικού Δημοτικής Αστυνομίας αναδρομικά από 13.8.2008. Το έτος 2013 διενεργήθηκε έλεγχος στα υποβληθέντα υπ` αυτού δικαιολογητικά από επιθεωρητές του Σώματος Επιθεωρητών – Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, οι οποίοι με τη ……../2013 έκθεση ελέγχου διαπίστωσαν ότι είχε υποβάλει νοθευμένα και πλαστά δικαιολογητικά προκειμένου να αποδείξει ότι κατείχε τα ειδικά προσόντα διορισμού. Ειδικότερα, κατά την επιβεβαίωση της γνησιότητας της άδειας οδήγησης από τη Διεύθυνση Οργάνωσης και Πληροφορικής του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, διαπιστώθηκε ότι ήταν πλαστή, διότι κάτοχος αυτής ήταν άλλο πρόσωπο και όχι ο αναιρεσείων, κατά δε την επιβεβαίωση του πιστοποιητικού ικανότητας TOEIC από την Ελληνοαμερικανική Ένωση αποδείχθηκε ότι ήταν νοθευμένο, καθώς η συνολική βαθμολογία που ο αναιρεσείων είχε λάβει κατά την οικεία εξέταση ήταν 430 και όχι 530 μονάδες. Κατόπιν αυτού ο Δήμαρχος ….. με την …../11.11.2013 απόφασή του προέβη στην ανάκληση της πράξης διορισμού του. Ο αναιρεσείων κατέθεσε αίτηση ακυρώσεως κατά της ανακλητικής του διορισμού του απόφασης ενώπιον του αρμοδίου Διοικητικού Εφετείου, επί της οποίας δεν είχε εκδοθεί έως τον χρόνο εκδίκασης της έφεσής του οριστική απόφαση. Ακολούθως, ο Δήμαρχος …… με την ./21.1.2014 απόφασή του καταλόγισε σε βάρος του το ποσό των 68.530,43 ευρώ, που αντιστοιχούσε στις αποδοχές που είχε λάβει κατά το χρονικό διάστημα από τον Οκτώβριο του έτους 2008 έως και τον Νοέμβριο του έτους 2013.
  6. Με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, που πρέπει να εξετασθεί ως πρώτος, κατ` εκτίμηση του δικογράφου προβάλλεται ότι κατά πλημμελή εφαρμογή του νόμου και χωρίς νόμιμη αιτιολογία το δικάσαν Τμήμα απέρριψε τους προβληθέντες λόγους έφεσης περί παραβίασης των αρχών της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας, διότι αφενός ο αναιρεσείων ήταν καλόπιστος ως προς την είσπραξη των αποδοχών του, αφετέρου η συμπεριφορά των αρμοδίων οργάνων είχε δημιουργήσει σε αυτόν την πεποίθηση ότι είναι πράγματι δικαιούχος του καταλογισθέντος ποσού, καθόσον, κατά τους ισχυρισμούς του, κατά τη στιγμή του διορισμού του κατείχε το δίπλωμα οδήγησης και είχε την πεποίθηση ότι το πιστοποιητικό γνώσης της ξένης γλώσσας, το οποίο ο ίδιος δεν παραποίησε και για τον λόγο αυτόν δεν ασκήθηκε σε βάρος του ποινική δίωξη, ήταν γνήσιο.
  7. Το δικάσαν Τμήμα έκρινε ότι ο αναιρεσείων κακόπιστα εισέπραξε τις αποδοχές του «ενόψει της εκ μέρους του αυταπόδεικτης γνώσης του παράνομου χαρακτήρα της απασχόλησής του» και, ως εκ τούτου, δεν γεννάται ζήτημα παραβίασης των αρχών της χρηστής διοίκησης, στις οποίες συγκαταλέγεται και η αρχή της αναλογικότητας.
  8. Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως που πρέπει να εξετασθεί ως δεύτερος προβάλλεται ότι κατ` εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 904 επ. ΑΚ η προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε ένσταση αυτού περί αδικαιολόγητου πλουτισμού, αν και οι διατάξεις αυτές, ως γενικοί κανόνες, εφαρμόζονται και επί νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και ορίζουν ότι όταν ο διορισμός του δημοτικού υπαλλήλου είναι άκυρος για οποιονδήποτε λόγο, δημιουργείται απλή σχέση εργασίας εκ της οποίας ο υπάλληλος έχει αξίωση απόδοσης της ωφέλειας που είχε για τον δημόσιο φορέα η προσφορά των υπηρεσιών του. Η ωφέλεια συνίσταται στην προβλεπομένη από τον νόμο για τη νομοθετημένη θέση αμοιβή που θα κατέβαλε σε άλλο πρόσωπο που θα προσλάμβανε με τα νόμιμα τυπικά προσόντα και θα απασχολούσε υπό τις αυτές περιστάσεις. Εν προκειμένω, η αποδοτέα από τον Δήμο ωφέλεια στον αναιρεσείοντα συνίσταται στο σύνολο των καταβληθεισών αποδοχών του, τις οποίες ο Δήμος θα κατέβαλε σε άλλον δημοτικό αστυνομικό, έχοντα τα προσόντα της ίδιας οργανικής θέσης, τον οποίο με έγκυρη πρόσληψη θα απασχολούσε υπό τις αυτές συνθήκες.
  9. Το δικάσαν Τμήμα απέρριψε την ένσταση αδικαιολόγητου πλουτισμού με την αιτιολογία ότι η εκ μέρους του αναιρεσείοντος άσκηση του δικαιώματος διατήρησης των αποδοχών που έλαβε, είναι καταχρηστική, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, λόγω της αυταπόδεικτης γνώσης του παράνομου χαρακτήρα της απασχόλησής του και, συνακόλουθα, της κακόπιστης είσπραξης αυτών.
  10. Με τους πιο πάνω λόγους αναίρεσης (σκέψεις 6 και 8) τίθενται τα εξής ζητήματα: πρώτον, το ζήτημα της νομιμότητας της προσβληθείσας ενώπιον του Τμήματος καταλογιστικής πράξης εις βάρος του ήδη αναιρεσείοντος λόγω ανακρίβειας των δεδομένων πάνω στα οποία στηρίχθηκε η ανάκληση του διορισμού του· δεύτερον, το ζήτημα του παρεμπίπτοντος ελέγχου του κύρους της ανακλητικής του διορισμού του πράξης, καθώς, σύμφωνα με τον αναιρεσείοντα, αυτός κατείχε τα τυπικά προσόντα επιλογής του προς διορισμό· τρίτον, το ζήτημα της βασιμότητας της ένστασης αδικαιολογήτου πλουτισμού που ο αναιρεσείων προέβαλε στο Τμήμα, με το επιχείρημα ότι, σε κάθε περίπτωση, λόγω της σχέσης εργασίας που τον συνέδεε με τη δημοτική αρχή και της παροχής από αυτόν εργασίας στον Δήμο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αχρεωστήτως του κατεβλήθησαν οι αποδοχές που έλαβε ως δημοτικός υπάλληλος· και, τέταρτον, το ζήτημα της εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας κατά τον καθορισμό του καταλογιστέου ποσού εν όψει της συμπεριφοράς των αρμοδίων οργάνων που του δημιούργησαν την πεποίθηση ότι ήταν δικαιούχος των αποδοχών του, λόγω δε της καλόπιστης είσπραξης αυτών που προκύπτει και εκ της μη άσκησης εις βάρος του ποινικής δίωξης παραβιάζεται και η αρχή της χρηστής διοίκησης όταν αναζητούνται οι αποδοχές του ως αχρεωστήτως καταβληθείσες. Κατά την κρίση του Δικαστηρίου, τα ως άνω τέσσερα ζητήματα συμπλέκονται μεταξύ τους και συνεπώς πρέπει να εξετασθούν από κοινού.
  11. Στον κυρωθέντα με το άρθρο πρώτο του ν . 3584/2007 Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (φ. 143 Α`) ορίΖονται τα εξής: (i) Στο άρθρο 1: «Σκοπός του παρόντος Κώδικα είναι η καθιέρωση ενιαίων και ομοιόμορφων κανόνων που διέπουν την πρόσληψη και την υπηρεσιακή κατάσταση των υπαλλήλων των Ο.Τ.Α. α` βαθμού, σύμφωνα ιδίως με τις αρχές της ισότητας, της αξιοκρατίας και της κοινωνικής αλληλεγγύης και την ανάγκη διασφάλισης της μέγιστης δυνατής απόδοσης κατά την εργασία τους». (ii) Στο άρθρο 18: «1. (…) 2. Η πλήρωση των θέσεων διέπεται από τις αρχές της ίσης ευκαιρίας συμμετοχής, της αξιοκρατίας, της αντικειμενικότητας, της κοινωνικής αλληλεγγύης, της διαφάνειας και της δημοσιότητας. 3. Η πλήρωση των θέσεων γίνεται από τους ίδιους τους Ο.Τ.Α. και βάσει σαφώς καθορισμένων και αντικειμενικών κριτηρίων, σύμφωνα με τις αρχές του άρθρου 1 του παρόντος και όπως ο νόμος ορίΖει. 4. (…)». (iii) Στο άρθρο 23 παρ. 1: «Ο διορισμός -εάν δεν ορίζεται διαφορετικά από τις διατάξεις το παρόντος- ενεργείται με απόφαση: α. του Δημάρχου, προκειμένου περί δημοτικών υπαλλήλων (.)». (iv) Στο άρθρο 25: «1. Η υπαλληλική σχέση καταρτίζεται με το διορισμό και την αποδοχή του. 2. Η αποδοχή δηλώνεται με την ορκωμοσία». (v) Στο άρθρο 27, υπό τον τίτλο «Ανάκληση διορισμού»: «1. (.) 2. Η πράξη διορισμού, που έγινε κατά παράβαση νόμου, ανακαλείται εντός διετίας από τη δημοσίευσή της. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας αυτής, η πράξη διορισμού ανακαλείται εάν αυτός που διορίσθηκε προκάλεσε δολίως ή υποβοήθησε την παρανομία (…) 3. Ο υπάλληλος του οποίου η πράξη διορισμού ανακλήθηκε κατά την προηγούμενη παράγραφο υπέχει τις ευθύνες των υπαλλήλων Ο.Τ.Α. για το χρόνο κατά τον οποίο άσκησε τα καθήκοντά του, και οι πράξεις του είναι έγκυρες. 4. Οι διατάξεις της παρ. 2 του παρόντος για απαγόρευση ανάκλησης της πράξης διορισμού μετά την πάροδο διετίας δεν εφαρμόζονται όταν η πράξη διορισμού ακυρώνεται δικαστικώς». (vi) Στο άρθρο 30, υπό τον τίτλο «Προσωπικό μητρώο του υπαλλήλου»: «1. Το προσωπικό μητρώο συγκροτείται μετά το διορισμό του υπαλλήλου και περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία τα οποία προσδιορίζουν την ατομική, οικογενειακή και υπηρεσιακή του κατάσταση, σύμφωνα με την επόμενη παράγραφο. 2. Ειδικότερα, το προσωπικό μητρώο περιλαμβάνει: α. (.) β. Τους τίτλους σπουδών ή άλλα τυπικά προσόντα (.) 3. Η αρμόδια υπηρεσία προσωπικού υποχρεούται να τηρεί, να φυλάσσει και να ενημερώνει το προσωπικό μητρώο του υπαλλήλου (.).
  12. Στο άρθρο 1Β του ν. 2362/1995 «Περί Δημοσίου Λογιστικού, ελέγχου των δαπανών του Κράτους και άλλες διατάξεις» (φ. 247 Α`), το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 2 του ν. 3871/2010 (φ. 141 Α`), ορίΖονται τα εξής: «Για τους σκοπούς του παρόντος νόμου, οι κατωτέρω όροι έχουν την ακόλουθη έννοια: 1. Δημόσιος τομέας: περιλαμβάνει την Γενική Κυβέρνηση και τις δημόσιες επιχειρήσεις (.) 2. Γενική Κυβέρνηση: περιλαμβάνει την Κεντρική Κυβέρνηση, τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, πρώτου και δεύτερου βαθμού (ΟΤΑ) (.). Περαιτέρω, στο άρθρο 33 του ίδιου νομοθετήματος ορίζεται: «1. Μη νόμιμες δαπάνες που πληρώθηκαν με οποιονδήποτε τίτλο πληρωμής καταλογίζονται: α) (.) και β) στο λαβόντα εφόσον έχει συντελέσει υπαίτια στη μη νόμιμη πληρωμή και σε κάθε περίπτωση αχρεώστητης πληρωμής, ανεξάρτητα από υπαιτιότητα αυτού. 2. Αρμόδιο όργανο για τον καταλογισμό μη νόμιμων δαπανών, που πληρώθηκαν με τίτλους πληρωμής που δεν εκδίδονται από τις Υπηρεσίες Δημοσιονομικού Ελέγχου, είναι ο Διατάκτης και οι κάθε ειδικότητας επιθεωρητές, που έχουν διαπιστώσει την παράνομη πληρωμή και σε κάθε περίπτωση το Ελεγκτικό Συνέδριο. Οι ανωτέρω καταλογιστικές αποφάσεις προσβάλλονται με έφεση ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου (.)» (βλ. και τις ομοίου περιεχομένου διατάξεις του άρθρου 96 του ν. 4270/2014 «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας (ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/85/ΕΕ) – δημόσιο λογιστικό και άλλες διατάξεις», φ. 143 Α`).
  13. Από τις διατάξεις που παρατέθηκαν στις σκέψεις 11 και 12 συνάγονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: Οι κενές οργανικές θέσεις των πρωτοβάθμιων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) στελεχώνονται από μονίμους δημοτικούς υπαλλήλους. Αυτοί συνδέονται με τα οικεία νομικά πρόσωπα με ειδική υπηρεσιακή σχέση δημοσίου δικαίου που συνάπτεται προαιρετικά και συνεπάγεται ιεραρχική εξάρτηση και πειθαρχική ευθύνη. Η διαδικασία επιλογής για τη πρόσβαση στις δημοτικές οργανικές θέσεις διέπεται από την αρχή της αξιοκρατίας, η οποία επιτάσσει όπως για την επιλογή των υποψηφίων διεξάγεται διαγωνισμός στη βάση κριτηρίων πρόσφορων για την ανάδειξη της αξίας των υποψηφίων εν όψει των θέσεων που προκηρύσσονται. Εξ άλλου, στον Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων, προβλέπεται η ανάκληση της πράξης διορισμού εντός διετίας για παράβαση νόμου καθώς και η ανάκλησή της χωρίς χρονικό περιορισμό αν αυτός που διορίσθηκε προκάλεσε δολίως ή υποβοήθησε την παρανομία. Περίπτωση παράβασης νόμου συνιστά και η παραβίαση των όρων της προκήρυξης με την οποία καθορίστηκαν τα προσόντα των υποψηφίων, όταν η Διοίκηση διαπιστώσει εκ των υστέρων ότι επιλογή υποψηφίου που διορίστηκε χαρακτηρίζεται από πλάνη περί τα πράγματα ως στηριχθείσα σε προσκομισθέντα από τον υποψήφιο πλαστά δικαιολογητικά. Στην περίπτωση αυτή, η κατά τα ανωτέρω ανάκληση της πράξης διορισμού αποτελεί το έρεισμα για την περαιτέρω έκδοση καταλογιστικής πράξης, που συνιστά μέτρο, αποκαταστατικού χαρακτήρα της αρχής της δημοσιονομικής νομιμότητας, για την αναζήτηση ως αχρεωστήτως καταβληθεισών των αποδοχών που ο υπάλληλος εισέπραξε κατά τη διάρκεια της διαρρηχθείσας υπαλληλικής σχέσης.
  14. Στο άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος ορίζονται τα εξής: «Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική άσκησή τους. Τα δικαιώματα αυτά ισχύουν και στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν. Οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από τον νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας.». Εξ άλλου, στην παράγραφο 1 του άρθρου 22 του Συντάγματος ορίζεται ότι «[η] εργασία αποτελεί δικαίωμα και προστατεύεται από το Κράτος», στην παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου ότι «[ο]ποιαδήποτε μορφή αναγκαστικής εργασί